Annulatie of annulering?

Een collega vroeg het mij, of het nu annulatie is of annulering. Omdat Word zo’n rood streepje onder annulatie zet, maar in reclame van reisbureaus gaat het toch dikwijls over een annulatieverzekering?

Mijn eerste reflex bij zulke vragen is het Groene Boekje raadplegen. Dat is in principe de meest volledige lijst van correcte Nederlandse woorden – al moet je wel in je achterhoofd houden dat niet elk woord in dat Groene Boekje sowieso tot de standaardtaal behoort. (Voor wie mijn Chiroredactietool gebruikt, is zo’n opzoeking trouwens makkelijk: selecteer het woord en klik op het tabblad Opzoekingen op de knop Groene Boekje. Hopla!)

De opzoekknoppen van de Chiroredactietool voor MS Word 2010

Vaststelling: annulering staat erin, annulatie niet. Dat verklaart het rode streepje van de spellingcontrole. Maar waarom horen en lezen we dan zo vaak over annulatieverzekeringen? Wel, het gaat over een afleiding van een werkwoord, mogelijk is dat de verklaring: niet alle woorden staan in het Groene Boekje. Afleidingen en samenstellingen die perfect volgens de regels van het Nederlands gevormd worden, zijn niet noodzakelijk apart vermeld. Het blijft voorlopig dus onduidelijk of annulatie goed Nederlands is.

Om een antwoord te krijgen op dat soort vragen, gebruik ik twee andere websites. Meestal heb ik zelfs aan één genoeg: die van de VRT-taaladviseur. (Op het tabblad Opzoekingen: Vrt.be/taal.) Ook in dit geval, zo blijkt, want ik vind een pagina met de titel ‘annulatie / annulering’:

Beide vormen zijn correct, maar annulatie komt nagenoeg uitsluitend in België voor.
In België is annulatieverzekering het gebruikelijkst, in Nederland annuleringsverzekering.

Op een andere pagina op die site vind ik zelfs nog meer uitleg. Afleidingen op -atie vormen we meestal omdat er in het Frans een equivalent bestaat op -ation, maar bij nieuwere werkwoorden heeft -ering de voorkeur. En als beide mogelijk zijn, is er soms een geografisch verschil in voorkeur: in België kiezen we blijkbaar meer voor vormen op -atie.

Voilà, dat is duidelijk! De site van de Taalunie heb ik dus al niet meer nodig (Opzoekingen > Taaladvies). En gelukkig maar, want daar zou ik ook geen antwoord vinden – alleen een pagina over ‘verveeld zitten met iets’, waar het in een voorbeeld over annulaties gaat.

Wil je nu ook nog van dat vervelende rode lijntje af? Rechtsklik op annulatie – of het woord dat je zelf opzocht – en kies voor ‘Toevoegen aan woordenlijst’. Dat zit in elk programma dat je met zulke rode lijntjes confronteert.

Geheugensteuntjes

Al elf jaar werk ik de teksten van Chirojeugd Vlaanderen af, en tussendoor deed ik ook al taalnazicht voor organisaties als Studio Globo, Jeugddienst Don Bosco en Steunpunt Jeugd. Zelfs daarvoor was correct en vlot taalgebruik trouwens al een stokpaardje van mij. In het middelbaar schreef ik spottende teksten over de taal- en andere fouten die leerkrachten uitgekraamd hadden tijdens de lessen - tot daar een rel van kwam en een kwade graadcoördinator mij stillegde. Aah, good times!

Of ik dus alles weet over het Nederlands, vragen sommige mensen mij. Anderen gaan er zelfs zomaar van uit.

Weet ik alles? Natuurlijk niet. Ik weet veel, dat wel, maar er zijn heel wat dingen waar ik over twijfel. Bovendien verandert taal. Wat is dus mijn belangrijkste 'taalvaardigheid'? Dat ik weet waar ik een antwoord op mijn vragen kan krijgen. Op taaladvies.net, bijvoorbeeld, waar je kunt opzoeken of iets tot de standaardtaal behoort. Of op vrt.be/taal, waar taaladviseur Ruud Hendrickx soms afwijkt van taaladvies.net, maar meestal met een goede reden.

Er zijn een aantal zaken die ik telkens weer moet opzoeken. Veel dingen onthou je zodra je ze eens opgezocht hebt, maar bij sommige twijfelgevallen lukt dat maar niet. Het voorzetsel bij prijsaanduidingen, bijvoorbeeld: mag je iets verkopen aan 500 euro? Ik onthou wel dat er één voorzetsel fout is, en dat het er bij andere van afhangt of het per stuk is, maar ik onthou maar niet hoe het zit. En nee, het is niet aan maar voor 500 euro. Of tegen 500 euro per stuk.

Een ander twijfelgeval is 'binnen de week' of 'binnen de twee weken': mag die 'de' er staan of niet? Hier is het antwoord: ja, in Vlaanderen wel. In Nederland zeggen ze 'binnen een week' en 'binnen twee weken'. In het Belgisch-Nederlands is de 'de' gangbaar, dus mag het.

Voilà, dat zijn al twee dingen die je nooit meer vergeet. Tenzij je net zo'n twijfelaar bent als ik, maar dan hoop ik dat je iets hebt aan de trucjes waar ik het over had. ('Trucjes', ja: met één u en een c. Kijk maar op woordenlijst.org. Hopla: drie dingen.) Of schrijf ze op. Ik ben hier aan het testen of dat werkt. :)