17 juli 2018

Rien ne va plus

Over 'inzetten op' en andere vage beloftes

De verkiezingen naderen, dus schrijven alle partijen allerlei beloftes in hun programma. Net zoals allerlei organisaties beleidsnota's schrijven vol voornemens. De laatste jaren duikt daar meer en meer een nieuw modewoord in op. Iedereen wil altijd maar 'inzetten op' dit en 'inzetten op' dat. Lekker vaag, dus ideaal voor dergelijke documenten. Het zegt namelijk niets.

Iemand die de situatie begrijpt en al nagedacht heeft over wat er moet gebeuren, die zet er niet op in.

  • We willen focussen of ons concentreren op een beter woordgebruik. We zullen onderzoeken wat er beter kan.
  • We zullen erin investeren om onze tekstschrijvers (m/v/x) betere teksten te doen afleveren. Dat kan gaan over tijd, geld, menskracht, enzovoort. We zullen er dus tijd voor maken, we zullen geld vrijmaken voor opleiding, we willen experts inschakelen om uitleg te geven of om ons te begeleiden, enzovoort.
  • We willen werk maken van teksten die concreet genoeg en voor iedereen begrijpelijk zijn.

Inzetten op iets, voor mij is dat: ergens je geld op zetten, en dan hopen dat je geluk hebt. Voor hetzelfde geld ben je alles kwijt - zomaar, ineens. Inzetten is een gokterm. Rien ne va plus.

13 juli 2018

Over mengen en mixen

Van groepjes en mensen lees ik weleens dat ze 'door elkaar gemixt' moeten worden. Ik kan het niet helpen: dat vervang ik. Mixen associeer ik namelijk met agressie. Een mixer heeft mesjes die alles kapot snijden tot er een egale brij of vloeistof overblijft. Dat doe je niet met mensen of groepen, vind ik. Zeker niet als je openstaat voor iedereen en ruimte wil geven aan diversiteit. Een groep is eerder een salade dan een soep: je kunt de groenten wel mengen zoveel je wilt, maar je blijft alles erin herkennen, en alles behoudt zijn eigen kleur en smaak.

Of hoe je zelfs taalkundige kwestietjes een ideologische invulling kunt geven. ;)

2 februari 2018

Het doel van het spel

Een uitgebreide speluitleg? Die laten we graag voorafgaan door een korte versie. In een paar woorden of desnoods zinnen leggen we uit wat de bedoeling is. Dat helpt namelijk om te begrijpen waar het over gaat, en waar elk spelonderdeel in het grotere geheel past. Alleen: blijkbaar begrijpt niet iedereen wat 'doel van het spel betekent'. :p

Het doel van het spel is bijvoorbeeld: om het meeste leventjes verzamelen. Of: om het snelst alle raadsels oplossen. Of: tegen het einde van de namiddag moeten we alle ingredi├źnten verzameld hebben zodat we pannenkoeken kunnen bakken.
Zie je hoe dat werkt? Kort en bondig, en het gaat over wat we moeten bereiken.

Het kan zijn dat je dat redelijk vanzelfsprekend vindt. 'Doel van het spel', dat is toch duidelijk? Wat zou je daar anders in schrijven? Toch?

In de praktijk valt dat nochtans weleens tegen. "Dit is een spel in x ploegen. In y ronden moeten ze punten verzamelen. Op het eind moeten ze nog opdracht z uitvoeren. Wie op het einde de meeste punten heeft, wint." En let op, dit is dan nog een korte versie.

Schrijf je toch liever zo'n korte samenvatting dan enkel wat het doel is? Ook geen probleem, hoor. Ook dat helpt om de uitgebreide uitleg te begrijpen. Maar vervang dan gerust het titeltje 'Doel van het spel' door 'In het kort'. :)

25 januari 2018

Nieuwe mensen

Nieuwe mensen zijn blijkbaar een commercieel argument. Heel wat evenementen worden zo aangeprezen: je kunt er nieuwe mensen leren kennen. Als ik dat ergens zie staan, denk ik altijd dat ze plaatsvinden in een kraamkliniek. Dat is namelijk de enige plaats waar je echt ‘nieuwe mensen’ vindt. Overal elders zie je mensen die al een tijdje bestaan. Tegen de tijd dat je hen echt leert kennen, bestaan ze gewoonlijk zelfs al ettelijke jaren. En langs bepaalde drukke wegen zijn er blijkbaar heel veel kraamklinieken naast elkaar, waar ze zich specialiseren in babymeisjes. :p

Nee, ik vind het een vreemde manier om naar de wereld te kijken, waarbij mensen pas bestaan op het moment dat ze jouw pad kruisen. Ik leer gewoon mensen kennen. Of ik maak nieuwe vrienden. Dat dan weer wel, want als vriend van mij bestonden ze nog niet. En je hebt ook mensen die nieuw zijn in hun taak, opdracht of hoedanigheid: een nieuwe directeur, een nieuwe voorzitster, nieuwe leden.

1 december 2017

Over springende spaties

Aan spatiefouten is er een hele website met bijbehorendeFacebookpagina gewijd. Meer en meer worden samenstellingen in stukjes gehakt, waarschijnlijk onder invloed van het Engels. We moeten veel meer aaneenschrijven, of op z’n minst koppeltekens gebruiken. Zo is het niet ‘autisme spectrum stoornis’, zoals het in elke sociologenscriptie staat, maar ‘autismespectrumstoornis’. Maakt dat zoveel verschil? Soms wel, want spaties kunnen betekenissen veranderen. Een ‘koppel teken’ is iets anders dan een ‘koppelteken’, bijvoorbeeld.

Is deze deur nu buiten gebruik, of moet je langs hier als je buitendienst hebt?


Vreemd genoeg zien we op andere plaatsen tegelijk het omgekeerde gebeuren. Alsof de spaties die op de ene plaats opduiken waar ze niet moeten staan eigenlijk van een andere plaats gesprongen komen. Om de een of andere reden gaan mensen tegenwoordig bijvoorbeeld opzoek naar informatie om bepaalde onderwerpen aanbod te brengen. In sommige gevallen kun je nog vermoeden dat autocorrectie daar voor iets tussen zit, maar ik kan toch moeilijk geloven dat mensen hele artikels zitten te schrijven op hun gsm. Alisnietsonmogelijknatuurlijk. 

28 november 2017

Ik ben niet zo'n fan van groenten en fruit

Groenten en fruit, dat is bijna een komisch duo. Zo dikwijls kom je die combinatie tegen. En het is ook allemaal lekker en gezond - daar gaat het dus niet over. Integendeel, ik ben zelf voorzitter van vzw Stadsboerderij Kortrijk, waar we biologische teelt en korteketenlandbouw promoten. En toch heb ik een hekel aan groenten en fruit. Als taalridder dan.

Het is een vreselijke combinatie. Groente is een de-woord, fruit is een het-woord. Groenten is meervoud, fruit is enkelvoud. Het gevolg? Elke keer als mensen daar iets bij willen zetten, draait het in de (groente)soep. En ja, ook dat nog: het is 'groentesoep' en niet 'groentensoep', omdat er nog altijd veel mensen zijn die vinden dat 'groentes' een goed meervoud is van 'groente'. Geen tussen-n dus.

Lekkere groenten en fruit? Fout, want het is niet 'lekkere fruit'.

Je kunt natuurlijk beweren dat die 'lekkere' alleen op de groenten slaat, maar dat houdt niet echt steek. Heb je het over 'de verse groenten en fruit', dan bedoel je namelijk specifieke groenten - enkel degene die vers zijn - en wat willekeurig fruit.

Of als we het nu eens allemaal anders noemden? Lekkere verse maaltijd- en dessertgroenten! Wat denk je daarvan? ;)

23 juni 2017

De man is niet de mens - oproep voor meer vrije vertalingen

Het brood in uw kast behoort de hongerige man; de jas die ongedragen in uw kleerkast hangt, behoort aan de man die hem nodig heeft; de schoenen die staan te rotten in uw halkast behoren de man die er geen heeft; het geld dat u ophoopt, behoort aan de armen.
-- Basil de Grote, bisschop van Caesarea, circa 365
Mooie woorden, toch?

Ja en nee.

Als je tijdens het lezen niet bedacht hebt dat een man niet veel heeft aan vrouwenschoenen, of dat er ook vrouwen zijn die honger hebben, dan heb je werk te doen. Het goede nieuws is: dat soort kokerzicht kun je zelf genezen. Je bent er zelfs al mee bezig door dit te lezen. ;)

Basil de Grote heeft die uitspraak natuurlijk niet letterlijk gedaan. Die mens sprak geen Nederlands. En ook: in 365 werd de mannelijke norm nog niet in vraag gesteld. 'De mens' was nog een 'hij', ook in andere talen, en daar stelde niemand vragen bij. Maar ondertussen weten we beter. Of dat zou toch moeten - er sterven nog altijd vrouwen aan een hartaanval omdat de symptomen voornamelijk bij mannen onderzocht worden en verondersteld worden universeel te zijn, om maar ineens iets dramatisch te noemen. Maar ja dus, het maakt wel degelijk een verschil. 'De mens' is geen 'hij'.

"Maar het is een citaat." Ja, maar het moet vertaald worden om het in het Nederlands te begrijpen. En het is van 365. Toen Basil de Grote het over 'de man' had, bedoelde hij mensen, niet alleen mannen. 'De hongerige man' staat voor 'iedereen die honger heeft'. Er is dus niets mis mee om dat zo te vertalen, of om de Nederlandse vertaling zo te hertalen. Integendeel. Eigenlijk is het onze plicht.